W Windows 10 warto wyłączyć przede wszystkim funkcje, których nie używasz: aplikacje działające w tle, lokalizację, opcjonalne dane diagnostyczne i niepotrzebne usługi. Na komputerze z dyskiem SSD i odpowiednią ilością pamięci RAM przyrost szybkości zwykle będzie niewielki, ale zyskasz większą prywatność i porządek. Nie wyłączaj usług systemowych na ślepo.
Zanim zaczniesz – zabezpiecz system
Zmiany w ustawieniach Windows 10 są zwykle odwracalne, ale wyłączenie niewłaściwej usługi może odebrać dostęp do drukarki, wyszukiwania, aktualizacji albo funkcji sprzętowej. Przed optymalizacją wykonaj te czynności:
- Utwórz punkt przywracania systemu.
- Skopiuj ważne dokumenty, zdjęcia i inne dane na zewnętrzny nośnik lub do zaufanej chmury.
- Sprawdź, czy Windows 10 i sterowniki są aktualne.
- Zapisz nazwy usług, które zmieniasz, aby móc przywrócić ich wcześniejszy tryb uruchamiania.
Punkt przywracania nie zastępuje kopii zapasowej. Pozwala cofnąć część zmian systemowych, ale nie chroni osobistych plików przed utratą.
Usuń zbędne aplikacje i funkcje
Bloatware to niepotrzebne programy instalowane wraz z systemem lub komputerem. Ich usunięcie może zwolnić miejsce na dysku i ograniczyć liczbę powiadomień, choć nie należy oczekiwać dużego wzrostu wydajności.
W menu Start kliknij prawym przyciskiem aplikację, której nie używasz, i wybierz Odinstaluj. W ten sposób możesz usunąć między innymi gry takie jak Candy Crush Saga, Candy Crush Friends Saga czy Cooking Fever.
Jeśli nie korzystasz z synchronizacji plików, możesz także odinstalować OneDrive. Zrób to przez wyszukiwarkę systemową lub sekcję „Programy i funkcje”. Później da się ponownie zainstalować aplikację, jeśli zmienisz zdanie. Samo odinstalowanie OneDrive nie usuwa plików zapisanych lokalnie, ale przed zmianą sprawdź, czy ważne dane zostały zsynchronizowane.
Niepotrzebne składniki Windows 10 znajdziesz w ustawieniach funkcji opcjonalnych. Otwórz je w następujący sposób:
- Wpisz w wyszukiwarce systemowej „Funkcje opcjonalne” lub „Dodaj funkcję opcjonalną”.
- Otwórz listę zainstalowanych funkcji.
- Wybierz nieużywany składnik i kliknij „Odinstaluj”.
- Uruchom ponownie komputer, jeśli system o to poprosi.
Do usunięcia nadają się tylko elementy, których rzeczywiście nie potrzebujesz. W zależności od edycji i aktualizacji systemu na liście mogą znajdować się między innymi:
- Klasyczny Paint, Notatnik lub WordPad, jeśli korzystasz z innych edytorów.
- Windows Media Player, gdy używasz innego odtwarzacza.
- Internet Explorer 11, jeśli żadna starsza aplikacja firmowa go nie wymaga.
- Składniki takie jak SNMP, OpenSSH lub funkcje administracyjne, gdy komputer nie jest używany w takim środowisku.
Usuwaj pojedyncze funkcje i sprawdzaj działanie systemu. Nie kasuj komponentu tylko dlatego, że jego nazwa brzmi technicznie. Większość funkcji opcjonalnych można później przywrócić przez „Dodaj funkcję”.
Ogranicz telemetrię i aplikacje działające w tle
Telemetria oznacza dane diagnostyczne przekazywane firmie Microsoft. Ograniczenie ich wysyłania poprawia prywatność, ale zwykle nie powoduje zauważalnego przyspieszenia komputera.
Przejdź do Ustawienia → Prywatność → Diagnostyka i opinie. Wyłącz opcjonalne dane diagnostyczne, ogranicz wykorzystanie danych do personalizacji oraz ustaw częstotliwość wysyłania opinii na „Nigdy”, jeśli ta opcja jest dostępna w używanej wersji systemu.
Aplikacje działające w tle mogą zużywać pamięć, procesor i energię. Zarządzisz nimi w sekcji Ustawienia → Prywatność → Aplikacje w tle. Wyłącz dostęp dla programów, które nie muszą odświeżać treści ani wysyłać powiadomień, a pozostaw go aplikacjom używanym do komunikacji lub pracy.
Jeżeli komputer nie korzysta z lokalizacji, otwórz Ustawienia → Prywatność → Lokalizacja i wyłącz dostęp globalnie albo tylko dla wybranych aplikacji. Na laptopie może to także ograniczyć pracę procesów korzystających z usług lokalizacyjnych.
Warto również wyłączyć sugestie reklamowe w Menu Start. Wyszukaj ustawienie „Pokazuj okazjonalnie sugestie w Menu Start” i przesuń przełącznik do pozycji wyłączonej. Niepotrzebne kafelki możesz odpiąć prawym przyciskiem myszy, wybierając „Odepnij z obszaru startowego”.
Usługi Windows 10 – co można wyłączyć?
Panel usług uruchomisz skrótem Windows + R, wpisując services.msc. Po dwukrotnym kliknięciu usługi możesz zmienić jej typ uruchomienia. „Ręczny” pozwala uruchomić usługę wtedy, gdy zażąda jej aplikacja. „Wyłączony” blokuje jej uruchamianie, dlatego jest ustawieniem bardziej ryzykownym.
| Usługa | Zastosowanie | Czy można wyłączyć? |
|---|---|---|
| Faks | Obsługa wysyłania i odbierania faksów | Tak, jeśli nie korzystasz z faksu |
| Bufor wydruku | Zarządzanie kolejką drukowania | Tak, jeśli nie masz drukarki i nie drukujesz |
| Usługa hotspotu mobilnego | Udostępnianie połączenia innym urządzeniom | Tak, jeśli nie używasz hotspotu |
| Menadżer pobranych map | Obsługa map zapisanych lokalnie | Ostrożnie, wyłącz tylko bez korzystania z map Windows |
| Usługa biometryczna systemu Windows | Logowanie odciskiem palca lub rozpoznawaniem twarzy | Tak, jeśli komputer nie używa biometrii |
| Windows Update | Pobieranie aktualizacji i poprawek | Nie wyłączaj |
Nie wyłączaj Windows Update. Aktualizacje zawierają poprawki bezpieczeństwa, sterowniki i rozwiązania problemów ze zgodnością. Wyłączanie tej usługi może również utrudnić instalowanie nowych urządzeń.
W komputerze firmowym nie zmieniaj usług bez konsultacji z administratorem. Dotyczy to zwłaszcza urządzeń podłączonych do domeny, korzystających z zasad organizacji, szyfrowania lub centralnego zarządzania.
Ostrzeżenie: nie wyłączaj usługi, której działania nie rozumiesz. Zmiany w usługach takich jak wyszukiwanie systemowe, sieć, zabezpieczenia, instalator modułów Windows czy usługi logowania mogą spowodować utratę funkcji albo błędy systemu. Gdy komputer przestanie działać prawidłowo, przywróć poprzedni typ uruchomienia lub użyj punktu przywracania.
Kiedy przestać optymalizować?
Jeżeli system działa stabilnie, a problemem jest tylko powolne uruchamianie, wyłączanie kolejnych usług prawdopodobnie nie rozwiąże przyczyny. Na współczesnym komputerze większe znaczenie mają stan dysku, ilość pamięci RAM, programy uruchamiane razem z systemem i aktualność sterowników.
Najbezpieczniejszy zakres zmian to usunięcie nieużywanych aplikacji, ograniczenie aplikacji w tle, lokalizacji i telemetrii oraz wyłączenie usług związanych z funkcjami, których nie używasz. Jeśli po tych czynnościach Windows 10 działa poprawnie, zakończ optymalizację zamiast szukać kolejnych usług do wyłączenia.
